Gönderen Konu: Adlaşmış Sıfatlar ve Zamirler  (Okunma sayısı 30428 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı kapagan

  • Yeni Üye
  • *
  • İleti: 4
    • Profili Görüntüle
Adlaşmış Sıfatlar ve Zamirler
« : Mart 06, 2008, 11:45:48 ÖS »

Aytoldı hocamızın mesajı  üzerine yazı üzerindeki fazlalıklar atılmıştır.

Şudur benim cihanda en sevdiğim meslek
Sözüm odun gibi olsun,hakikat olsun tek! M.Akif

yukarıdaki ifadede yer alan Şudur kelimesi tür olarak  zamirdir lakin "Şu ( meslek ) tir."  şeklinde düşündüğümüzde sanki adlaşmış sıfat gibi duruyor. 

Aklıma bir soru takıldı işaret sıfatları ile adlaşmış sıfat yapılabilir mi ??? 

İncelemiş olduğunuz kaynaklarda bu konuda bir bilgi var mı ? 

Teşekkürler.
« Son Düzenleme: Mart 09, 2008, 02:44:36 ÖS Gönderen: kapagan »
Soru sormak değil, soru sorabilecek endişelere sahip olmak önemlidir.

Çevrimdışı bayrak_hoca

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 100
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: Sıfatlar ve Zamirler
« Yanıtla #1 : Mart 07, 2008, 10:00:07 ÖS »
Hocam, “şu” sözcüğü sizin de belirttiğiniz gibi, işaret zamiridir. Şu (meslek) saptamanız da son derece yerinde. Bizim temel kaynaklar ne der, bilmem ama benim dil mantığıma göre işaret zamirleri, belgisiz zamirler ve soru zamirleri – genelde – aynı tür sıfatların adlaşmış halidir.

Bu işi …. / bunu…
Bazı insanları… / bazılarını
Kaç kişinin…/ kaçının…


Çevrimdışı aytoldı

  • Bölüm Yetkilisi
  • Uzman Üye
  • *****
  • İleti: 425
    • Profili Görüntüle
Ynt: Sıfatlar ve Zamirler
« Yanıtla #2 : Mart 07, 2008, 10:02:21 ÖS »
Değerli hocam,
Zaten işaret zamirleri, işaret sıfatlarının önündeki ismin düşmesi ile oluşur.

Niteleme sıfatının önündeki isim düşünce "adlaşmış sıfat" (ben bu terimi asla içime sindiremiyorum), belirtme sıfatlarının önündeki isim düşünce de "zamir" kalır geriye.

Bu Ay Toldı aydı, söz asgı ulug
Yirinçe tüşürse bedütür kulug

Çevrimdışı kapagan

  • Yeni Üye
  • *
  • İleti: 4
    • Profili Görüntüle
Ynt: Sıfatlar ve Zamirler
« Yanıtla #3 : Mart 07, 2008, 10:31:53 ÖS »
Değerli hocam,
Zaten işaret zamirleri, işaret sıfatlarının önündeki ismin düşmesi ile oluşur.

Niteleme sıfatının önündeki isim düşünce "adlaşmış sıfat" (ben bu terimi asla içime sindiremiyorum), belirtme sıfatlarının önündeki isim düşünce de "zamir" kalır geriye.



Sayın Aytoldı Hocam,

"Zaten işaret zamirleri, işaret sıfatlarının önündeki ismin düşmesi ile oluşur." demişsiniz. Ben de bu görüşe katılıyorum ama bir kaynak gösterebilir miyiz? Belgisiz zamirler konusunda tamam kaynak buluyorum yukarıda da kaynaklardan alıntılar yaptım ama bu ifade için kaynak bulabilir miyiz? teşekkürler.

Gerçi kaynak bulamasak da sorun değil. Mantığımız kabul ediyorsa doğrudur.
Soru sormak değil, soru sorabilecek endişelere sahip olmak önemlidir.

Çevrimdışı aytoldı

  • Bölüm Yetkilisi
  • Uzman Üye
  • *****
  • İleti: 425
    • Profili Görüntüle
Ynt: Sıfatlar ve Zamirler
« Yanıtla #4 : Mart 08, 2008, 06:59:42 ÖÖ »

Sayın Aytoldı Hocam,

"Zaten işaret zamirleri, işaret sıfatlarının önündeki ismin düşmesi ile oluşur." demişsiniz. Ben de bu görüşe katılıyorum ama bir kaynak gösterebilir miyiz? Belgisiz zamirler konusunda tamam kaynak buluyorum yukarıda da kaynaklardan alıntılar yaptım ama bu ifade için kaynak bulabilir miyiz? teşekkürler.

Gerçi kaynak bulamasak da sorun değil. Mantığımız kabul ediyorsa doğrudur.


Değerli hocam, aslında biz yeni bir şey söylemiyoruz veya "şu ana kadar üzerinde durulmamış bir tespiti" dile getirmiyoruz. Bu söylediklerimiz zaten gramerde geçiyor, kaldı ki siz de ilk mesajınızda bunu yazmışsınız.

1) Zeynep korkmaz şekil bilgisi sayfa 421: "Bu, şu, o zamirleri aynı zamanda işaret sıfatı oldukları için, yalın durumlarıyla kullanıldıklarında adlar önünde hep sıfat görevi yaparlar."

Sayfa 385: "Türkiye Türkçesinde bu işlevi yüklenmiş olan bu, şu, o sıfatları aslında birer zamirdir, ancak adlar önünde bir sıfat görevi yüklenmişlerdir"

2) Muharrem Ergin, sayfa 247:  "İşaret sıfatları nesneleri yerlerine işaret etmek suretiyle belirten kelimelerdir. bunlar aslında ve tek başlarına işaret zamirleridir. Demek ki işaret zamirleri ismin önüne gelerek onu belirttikleri zaman işaret sıfatı olurlar."


Kısacası bu gibi belirtme kelimelerinin önünde isim varsa sıfat; o isim düşerse zamir olur. Benim yazdığım ilk mesajın - ki o mesajı bayrak_hoca'nın cevabını desteklemek için yazmıştım - ana fikri ve kaynakları bu. Siz farklı bir şey üzerinde duruyorsanız bilmiyorum.

Saygılar
« Son Düzenleme: Mart 08, 2008, 07:03:04 ÖÖ Gönderen: aytoldı »
Bu Ay Toldı aydı, söz asgı ulug
Yirinçe tüşürse bedütür kulug

Çevrimdışı kapagan

  • Yeni Üye
  • *
  • İleti: 4
    • Profili Görüntüle
Ynt: Sıfatlar ve Zamirler
« Yanıtla #5 : Mart 09, 2008, 02:37:24 ÖS »

Değerli hocam, aslında biz yeni bir şey söylemiyoruz veya "şu ana kadar üzerinde durulmamış bir tespiti" dile getirmiyoruz. Bu söylediklerimiz zaten gramerde geçiyor, kaldı ki siz de ilk mesajınızda bunu yazmışsınız.

1) Zeynep korkmaz şekil bilgisi sayfa 421: "Bu, şu, o zamirleri aynı zamanda işaret sıfatı oldukları için, yalın durumlarıyla kullanıldıklarında adlar önünde hep sıfat görevi yaparlar."

Sayfa 385: "Türkiye Türkçesinde bu işlevi yüklenmiş olan bu, şu, o sıfatları aslında birer zamirdir, ancak adlar önünde bir sıfat görevi yüklenmişlerdir"

2) Muharrem Ergin, sayfa 247:  "İşaret sıfatları nesneleri yerlerine işaret etmek suretiyle belirten kelimelerdir. bunlar aslında ve tek başlarına işaret zamirleridir. Demek ki işaret zamirleri ismin önüne gelerek onu belirttikleri zaman işaret sıfatı olurlar."


Kısacası bu gibi belirtme kelimelerinin önünde isim varsa sıfat; o isim düşerse zamir olur. Benim yazdığım ilk mesajın - ki o mesajı bayrak_hoca'nın cevabını desteklemek için yazmıştım - ana fikri ve kaynakları bu. Siz farklı bir şey üzerinde duruyorsanız bilmiyorum.

Saygılar

Sayın Aytoldı Hocam,
Öncelikle ilginiz için teşekkür ediyorum lakin benim sorumu ya ben yanlış anlatmışım ya da siz beni yanlış anlamışsınız :( Şunu belirtmek isterim ki  yeni bir şey bulmak iddiası veya başka bir iddiam vs yoktur ki yukarıda yazmışım. Daha önce hiçbir kaynakta karşılaşmadığım ya da karşılaşmış olsam bile hatırlamadığım bir husus konusunda sizlerden yardım istedim. Hani ben hatırlamıyor olabilirim ama sizler hatırlıyor olabilirsiniz, şeklinde bir düşüncenin sonucu olarak yukarıdaki yazıyı yazdım.

Benim esas sormak istediğim şey 
1)  Belirtme sıfatları ile adlaşmış sıfat yapılabilir mi?
2) Adlaşan bu belirtme sıfatları zamir haline geliyor ama yine de bunlara adlaşmış sıfat denebilir mi?

Ayrıca sayın hocam en son paragrafınızda  ilk yazınızı  benim yazıma değil de bayrak_hoca'nın yanıtına destek amacıyla yazdığınızı belirtmişsiniz.  Teşekkür ediyorum sayın hocam göstermiş olduğunuz nezaket ile  Nedim'i hatırlatmış oldunuz bana.
Soru sormak değil, soru sorabilecek endişelere sahip olmak önemlidir.

dilkolik76

  • Ziyaretçi
Ynt: Adlaşmış Sıfatlar ve Zamirler
« Yanıtla #6 : Mart 09, 2008, 04:36:11 ÖS »
       Sayı Kapagan Öğretmenim,

      Belirtme sıfatları asla adlaşmaz.Adı tek başına karşılarsa zaten zamire dönüşür.Adlaşmak sadece NİTELEME SIFATI için geçerlidir ve aksi ispatlanamaz.Kaynaklarda , "Adsız kullanılırsa ve adın yerini tutarsa zamir olur." der.
Teşekkürler....

Çevrimdışı tihanpolat

  • Yeni Üye
  • *
  • İleti: 27
    • Profili Görüntüle
Ynt: Adlaşmış Sıfatlar ve Zamirler
« Yanıtla #7 : Mart 10, 2008, 03:55:54 ÖÖ »
Sayın kapagan, bayrak_hoca, dilkolik76 ve aytoldı hocalarım,
Adlaşmış sıfatlar ile zamirler arasında yakın bir alâka olduğu açıktır. Adlaşmış sıfatların sadece niteleme sıfatlarından yapılabileceği bilgisi çok tekrarlanan bir yargıdır. Lâkin gerçeği tam aksettirmiyor düşüncesindeyim.
Durum şu: İşaret sıfatları, soru sıfatları, belgisiz sıfatlar, sonlarındaki isim düşer de onları karşılamak üzere tek başlarına kullanılırlarsa zamir olurlar:

İşaret sıfatı                       İşaret zamiri
Bu kitabı okudum               Bunu okudum
Soru sıfatı                         Soru zamiri
Hangi kitabı okudun            Hangisini okudun?
Belgisiz sıfat                    Belgisiz zamir
Bazı öğrenciler gelmedi       Bazısı/bazıları gelmedi.

Niteleme sıfatları ile işaret sıfatları ise sonlarındaki isim düşüp de tek başarına o ismi karşılarlarsa adlaşmış sıfat olurlar:
Niteleme sıfatı                                        Adlaşmış sıfat
Çalışkan insanları severim.                  Çalışkanları severim

Sayı sıfatı                                               Adlaşmış sıfat   
İkinci kuşu vurdu                                  İkincisini vurdu.

Demek belirtme sıfatlarından da adlaşmış sıfat yapılabiliyormuş. Zaten adlaşmış sıfat denilen şey  “Zamir şemasında yer bulamayan zamirimsi kelimeler”dir. (Bu tanım da,  sayı sıfatlarının adlaşmış sıfat olabileceği fikrinin patenti de fakire aittir.)
Saygılar, bâki selâmlar

Çevrimdışı aytoldı

  • Bölüm Yetkilisi
  • Uzman Üye
  • *****
  • İleti: 425
    • Profili Görüntüle
Ynt: Adlaşmış Sıfatlar ve Zamirler
« Yanıtla #8 : Mart 10, 2008, 07:19:18 ÖÖ »
Sayın kapagan, bayrak_hoca, dilkolik76 ve aytoldı hocalarım,
Adlaşmış sıfatlar ile zamirler arasında yakın bir alâka olduğu açıktır. Adlaşmış sıfatların sadece niteleme sıfatlarından yapılabileceği bilgisi çok tekrarlanan bir yargıdır. Lâkin gerçeği tam aksettirmiyor düşüncesindeyim.
Durum şu: İşaret sıfatları, soru sıfatları, belgisiz sıfatlar, sonlarındaki isim düşer de onları karşılamak üzere tek başlarına kullanılırlarsa zamir olurlar:

İşaret sıfatı                       İşaret zamiri
Bu kitabı okudum               Bunu okudum
Soru sıfatı                         Soru zamiri
Hangi kitabı okudun            Hangisini okudun?
Belgisiz sıfat                    Belgisiz zamir
Bazı öğrenciler gelmedi       Bazısı/bazıları gelmedi.

Niteleme sıfatları ile işaret sıfatları ise sonlarındaki isim düşüp de tek başarına o ismi karşılarlarsa adlaşmış sıfat olurlar:
Niteleme sıfatı                                        Adlaşmış sıfat
Çalışkan insanları severim.                  Çalışkanları severim

Sayı sıfatı                                               Adlaşmış sıfat   
İkinci kuşu vurdu                                  İkincisini vurdu.

Demek belirtme sıfatlarından da adlaşmış sıfat yapılabiliyormuş. Zaten adlaşmış sıfat denilen şey  “Zamir şemasında yer bulamayan zamirimsi kelimeler”dir. (Bu tanım da,  sayı sıfatlarının adlaşmış sıfat olabileceği fikrinin patenti de fakire aittir.)
Saygılar, bâki selâmlar


Sevgili hocam, bu fakir de "adlaşmış sıfat" terimini henüz kabullenemedi ki  "belirtme sıfatından adlaşmış sıfat olur mu / olmaz mı" konusu hakkında fikir beyan etsin.

Mesela "yaşlı" kelimesi zaten bir isimdir. Biz onu ismin önüne koyup tekrar alıyoruz, buna "adlaşmış sıfat" diyoruz. Bu durumda askere gidip gelen öğretmenlere memuriyet hayatları boyunca "öğretmenleşmiş asker" dememiz gerekir galiba.

« Son Düzenleme: Mart 10, 2008, 07:09:45 ÖS Gönderen: aytoldı »
Bu Ay Toldı aydı, söz asgı ulug
Yirinçe tüşürse bedütür kulug

Çevrimdışı tihanpolat

  • Yeni Üye
  • *
  • İleti: 27
    • Profili Görüntüle
Ynt: Adlaşmış Sıfatlar ve Zamirler
« Yanıtla #9 : Mart 11, 2008, 11:14:49 ÖS »



Sevgili hocam, bu fakir de "adlaşmış sıfat" terimini henüz kabullenemedi ki  "belirtme sıfatından adlaşmış sıfat olur mu / olmaz mı" konusu hakkında fikir beyan etsin.

Mesela "yaşlı" kelimesi zaten bir isimdir. Biz onu ismin önüne koyup tekrar alıyoruz, buna "adlaşmış sıfat" diyoruz. Bu durumda askere gidip gelen öğretmenlere memuriyet hayatları boyunca "öğretmenleşmiş asker" dememiz gerekir galiba.



Sevgili Hocam,
Bu düşüncenize bir itirazım yok. Kelime tek başına kullanıldığında bal gibi isimdir. "Yeşil" kelimesi renk ismidir. Biz bunu "yeşil çimenler" şeklinde s.t. yapıp sonra da ismi düşürdüğümüzde başlangıçta isim dediğimiz kelime okus pokus "adlaşmış sıfat" oluveriyor. Adı üzerinde "adlaşmış". Yani isim bal gibi. "adlaşmış sıfat " ne oluyor?
Ama ne yapalım ki defakto bir durum. ÖSYM böyle buyurmuş, diyoruz ve öğrencilerimize de böyle anlatıyoruz.
Benim dikkat çektiğim husus şuydu:
Aslen isim de olsa, bir niteleme sıfatının sonundaki ismi düşürsek, (bu terimi asla içimize sindiremesek de) okus pokus adlaşmış sıfat oluyor ÖSYM mantığına göre.
Bir belgisiz sıfat, aynı uygulama ile belgisiz zamir oluyor.
Bir soru sıfatı,  aynı uygulama ile  soru zamiri oluyor.
Bir işaret sıfatı, aynı uygulama ile  işaret zamiri oluyor.
Peki bir sayı sıfatı, aynı uygulama ile ne zamiri oluyor? "İkincisini vurdu."  Sayı Zamiri mi? Böyle bir zamir çeşidi yok ki ? Keşke  zamir çeşitlerini sınıflarken "Sayı Zamiri" diye bir zamir de ekleselerdi. O zaman "Niteleme sıfatının önündeki isim düşünce 'adlaşmış sıfat' , belirtme sıfatlarının önündeki isim düşünce de 'zamir' kalır geriye." derdik.
Madem ki ÖSYM'ye göre "adlaşmış sıfat" kavramı bir vakıa. İşte sayı sıfatlarının adlaşmasıyla oluşan bu tür kelimelere (Zamir şemasında yer bulamayan zamirimsi kelimelere)     fakir, adlaşmış sıfat diyor.
Saygılar, bâki selamlar

Çevrimdışı hüsamdikit

  • Üye
  • **
  • İleti: 89
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: Adlaşmış Sıfatlar ve Zamirler
« Yanıtla #10 : Mart 12, 2008, 02:02:48 ÖÖ »
Evet arkadaşlar bu adlaşmış sıfat olayına ben de karşıyım. Bir kelime cümledeki kullanımına göre isim, sıfat, zamir vb. olabilir. Eğer adlaşmış sıfat mantığıyla hareket edersek bu, şu, o zamirleri isimden önce kullanılırsa sıfatlaşmış zamir dememiz gerekmiyor mu? Ya da "yalnız" kelimesi cümlede edat olarak kullnıldığında edatlaşmış sıfat mı diyeceğiz? Onun için bu adlaşmış sıfat mantığı bana her zaman ters gelmiştir. Mantığım kabul etmiyor vesselam ulema ne demiş bu konuda salla gitsin siz mantığınıza göre hareket edin.
Şirler bile pençe-i kahrımda olurken lerzan
Beni bir gözleri âhuya zebun etti felek
                             Yavuz Sultan Selim Han

Çevrimdışı bayrak_hoca

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 100
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: Adlaşmış Sıfatlar ve Zamirler
« Yanıtla #11 : Mart 12, 2008, 09:45:17 ÖS »
Bu adlaşmış sıfat konusu (olayı değil) çok abartılmıyor mu arkadaşlar?
Bu bir terim tercihidir, renk, biçim, durum bildiren sözcükler, bir adın önüne gelmediği zaman "adlaşmış sıfat" denmiş. Yani konuyu, "edatlaşmış, zamirleşmiş, askerleşmiş..." gibi örneklere teşmil etmenin, tartışmaya bir boyut katacağı kanaatinde değilim.

Çevrimdışı hüsamdikit

  • Üye
  • **
  • İleti: 89
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: Adlaşmış Sıfatlar ve Zamirler
« Yanıtla #12 : Mart 12, 2008, 10:58:18 ÖS »
Bayrak Hoca adlaşmış sıfat konu olmaktan çıkmış bir olay haline gelmiştir. Mesele de diyebiliriz. Hem bu meselenin bütün detaylarıyla tartışılması gerekmez mi? Ben de bu konuda naçizane düşüncelerimi dile getirdim. yok konuymuş olaymış diye laf salatası yapmanın lüzumu yok. Senin de görüşün varsa buyur yaz. Ortalığı sulandırmanın anlamı yok
Şirler bile pençe-i kahrımda olurken lerzan
Beni bir gözleri âhuya zebun etti felek
                             Yavuz Sultan Selim Han

Çevrimdışı hüsamdikit

  • Üye
  • **
  • İleti: 89
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: Adlaşmış Sıfatlar ve Zamirler
« Yanıtla #13 : Mart 18, 2008, 11:33:01 ÖS »
Sayın Larkason hocam uyarın için teşekkür ederim ama ben o cümleleri neden yazdım acaba hiç irdeledin mi acaba? Burası bir tartışma platformu olduğuna göre herkes görüşlerini başkalarını rencide etmeyecek şekilde ortaya koymalıdır. Ben bu şekilde görüşlerimi beyan ederken birisi çıkıp sizin kelimelerinizi alıp dalga geçer mahiyette kullanırsa ister istemez siz de bu üsluba bil mukabil karşılık vermek zorunda kalırsınız. Dolayısıyla ben de belki hatalı olabilirim ama öncelikle eleştirmen gereken beni buna zorlayan arkadaş olmalıydı diye düşünüyorum.
Şirler bile pençe-i kahrımda olurken lerzan
Beni bir gözleri âhuya zebun etti felek
                             Yavuz Sultan Selim Han

Çevrimdışı hüsamdikit

  • Üye
  • **
  • İleti: 89
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: Adlaşmış Sıfatlar ve Zamirler
« Yanıtla #14 : Mart 23, 2008, 11:49:28 ÖS »
Sayın hocam bu sözcüklerdeki ki eki sıfat yapım eki olan ki ekidir. Bu ek zaten işaret sıfatı yapar. Damdaki kemancı örneğinde olduğu gibi. Böyle şöyle öyle kelimeleri ise belgisiz sıfat olur. Böyle insanlarla uğraşılmaz örneğinde olduğu gibi.
Şirler bile pençe-i kahrımda olurken lerzan
Beni bir gözleri âhuya zebun etti felek
                             Yavuz Sultan Selim Han