Gönderen Konu: Birleşik Kelimelerin Yazımı  (Okunma sayısı 20619 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı Lâle

  • Site Yöneticisi
  • VIP Üye
  • *****
  • İleti: 10857
  • Cinsiyet: Bayan
    • Profili Görüntüle
Birleşik Kelimelerin Yazımı
« : Ocak 22, 2011, 09:22:03 ÖS »

Birleşik Kelimelerin Yazımı:

Birleşik yazılanlar:

"ise,idi,imiş" kelimeleri ek olarak kullanılırsa bitişik yazılır:gelirse,yapaydı.

İkilemeler,bir varlığın adı ise bitişik yazılır:ırgır,zıpzıp

Kaynaşmış bitişik kelimeler bitişik yazılır:ikiyüzlü,gelişigüzel

Bileşik kelimeler bitişik yazılır:dedikodu,paramparça

Birleşirken ses düşmesi olanlar bitişik yazılır:emretmek

Birleşirken ses türemesi olanlar bitişik yazılır:hissetmek

"et","ol" yardımcı fiilleriyle birleşen isim ya da isim soylular tek başına kullanılmıyorsa bitişik yazılır:defetmek,bahşetmek

Birleşenlerin biri veya her ikisi anlam kaymasına uğruyorsa bitişik yazılır:aslanağzı,keçiboynuzu

"hane" kelimesiyle kurulanlar bitişik yazılır:eczahane,dershane

İki ya da daha çok kelimeden kurulmuş Türkçe yer isimleri bitişik yazılır:Acıpayam,Eskişehir


Çevrimdışı Lâle

  • Site Yöneticisi
  • VIP Üye
  • *****
  • İleti: 10857
  • Cinsiyet: Bayan
    • Profili Görüntüle
Ynt: Birleşik Kelimelerin Yazımı
« Yanıtla #1 : Ocak 22, 2011, 09:36:01 ÖS »
Pekiştirilmişler bitişik yazılır:sapasağlam,yapayalnız

Sıfatların başlarına gelerek anlamlarını pekiştirmeye yarayan ön ek değerli heceler,sıfatlara bitişir:bembeyaz,kapkara

"bugün" kelimesi,içinde bulunulan zamanı ifade ederse bitişik yazılır:Sınav sonuçlarını bugün aldık.

Bankalarla benzeri kurumlarda araya başka sayılar sokulmasını önlemek için hepsi bitişik yazılır:birmilyarsekizyüzmilyonüçyüzonbeşbin

Renk adlarıyla kurulan ve bitki veya hayvan türlerinden birini gösteren birleşik kelimeler bitişik yazılır:Akağaç,karaağaç

"üst,üzeri" sözlerinin sona getirilmesiyle yapılan birleşik kelimeler,bitişik yazılır:akşamüstü,akşamüzeri

İki veya daha çok kelimenin birleşmesinden oluşan kişi adları,soy adlar ve lakaplar bitişik yazılır:Alper,Gülnihal

İki veya daha çok kelimeden oluşmuş Türkçe yer adları bitişik yazılır:Suvermez,Hamzahacılı

Kişi adı ve unvanlarından oluşan yer adları bitişik yazılır:Sultanahmet,Necatibey



Çevrimdışı Lâle

  • Site Yöneticisi
  • VIP Üye
  • *****
  • İleti: 10857
  • Cinsiyet: Bayan
    • Profili Görüntüle
Ynt: Birleşik Kelimelerin Yazımı
« Yanıtla #2 : Ocak 22, 2011, 09:55:34 ÖS »
Ara yönleri belirten kelimeler,bitişik yazılır:güneybatı,güneydoğu

Benzetme yoluyla kurulan gök cisimleri bitişik yazılır:samanyolu

İnsan isimleriyle kurulan bitki,hayvan ve yemek adları bitişik yazılır:ayşekadın,alinazik

Hayvan,bitki,organ ve çeşitli nesne adlarıyla kurulan ve içinde renklerden birinin adı ve renk kelimesi geçmeyen renk adları bitişik yazılır:devetüyü,gülkurusu

Eşya ve nesne bildiren sözlerle kurulan bitki,hayvan,tarz,yiyecek ve oyun adları bitişik yazılır:katırtırnağı,sazkayası

İnsana has isim ve sıfatlarla kurulan bitki,hayvan ve eşya adları bitişik yazılır:akşamsefası,yalıçapkını

"baş" kelimesiyle kurulan kelimeler,bitişik yazılır:başfiyat,başeser

Vurgusu son heceye kayan kelimeler,bitişik yazılır:büyükbaş,boşboğaz

Organ bildiren sözlerle kurulan bitki,hayvan,,hastalık,alet,eşya,tazr ve yiyecek adları bitişik yazılır:keçiboynuzu,kızılkanat

Belirsizlik sıfat ve zamirleri bitişik yazılır:birazı,birkaçı




Çevrimdışı Lâle

  • Site Yöneticisi
  • VIP Üye
  • *****
  • İleti: 10857
  • Cinsiyet: Bayan
    • Profili Görüntüle
Ynt: Birleşik Kelimelerin Yazımı
« Yanıtla #3 : Ocak 23, 2011, 08:20:12 ÖÖ »
Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler:


Birleşirken ses düşmesi ya da ses türemesi olmayanlar,ayrı yazılır:Fark etmek,arz etmek

Birleşirken hiç bir anlam değişikliğine uğramıyorsa ayrı yazılır:çalıkuşu,yer elması

“ev,ocak,yurt”kelimeleriyle kurulan birlşik kelimeler,ayrı yazılır:aş evi,sağlık ocağı,yetiştirme yurdu

İkilemeler ayrı yazılır:cır cır,cik cik

“ara,dış,öte,sıra” sözlerinin sona getirilmesiyle oluşan birleşik kelime ve
terimler ayrı yazıllır:devletler arası,çağ dışı

“alt,süt,ana,ön,arka,art,yan,karşı,dış,orta,büyük,küçük,sağ,sol,peşin, bir, iki, tek,çok,çift”sözlerinin başa getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelimeler ve t
erimler ayrı yazılır:alt tabaka,üst küme

“şey” kelimesi ayrı yazılır:Bana her şeyi anlattı.

Yapıştırmaca (yakıştırmaca) sözler ayrı yazılır:ev bark,çoluk çocuk

İkizlemeler,ayrı yazılır:koşa koşa,rahat rahat

Sayıların her kelimesi,ayrı yazılır:yirmi üç,doksan dokuz

Kurallı birleşik kelimeler,ayrı yazılır:Yarım yamalak,delik deşik

Birleşik kelimeler ayrı yazılır:Ali İhsan,Hasan Hüseyin

“et-, edil-, ol-, olun, eyle-, kıl-, kılın-“ yardımcı fiilleriyle kurulan
birleşik fiilllerde isim,herhangi bir ses düşmesine veya türemesine uğramazsa bu tür
birleşik fiilller ayrı yazılır:arz et-,hazır olun-

Birleşme sırasında kelimelerden hiçbiri anlam değişikliğine uğramamışsa
bu tür birleşik kelimeler ayrı yazılır:

Hayvan türlerinden birinin adıyla kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır:ada balığı,çalı kuşu

Bitki türlerinden birinin adıyla kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır:
ardıç otu,ateş çiçeği

Nesne,eşya ve alet adlarının biriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır:alçı taşı,arap sabunu

Yol ve ulaşımla ilgili
birleşik kelimeler,ayrı yazılır:çevre yolu,keçi yolu

Durum,olgu ve olay bildiren sözlerden birinin adıyla kurulan birlişk
kelimeler,ayrı yazılır:açık öğretim,sofra başı

Bilim ve bilgi sözleriyle kurulan birleşik kelimeler,ayrı yazılır:halk bilimi,
dil bilgisi

“küre” sözüyle kurulan birleşik kelimeler,ayrı yazılır:hava küre,ışık küre

Yiyecek ve içecek adlarının biriyle kurulan birleşik kelimeler, ayrı yazılır:
bohça böreği,çiğ köfte

Gök cisimlerinin birinin adıyla kurulan birleşik kelimeler,ayrı yazılır:kutup yıldızı,gök kuşağı

Organ veya organ yerine geçen sözlerden birinin adıyla kurulan birleşik kelimeler,ayrı yazılır:açık göz,sulu göz

Benzetme yoluyla insanın bir niteliğini anlatmak üzere bitki,hayvan ve
nesne adıylakurulan birleşik kelimeler,ayrı yazılır:çetin ceviz,deli balta

Zaman ile ilgili birleşik kelimeler,ayrı yazılır:bağ bozumu,gece yarısı

“-ar/-er/-mez/-an”ekleriyle kurulan sıfat tamlaması yapısındaki birleşik kelimeler ayrı yazılır:çalar saat,döner kebap

“renk” sözü veya renklerden birinin adıyla kurulmuş isim tamlaması yapısındaki renk adları olan birleşik kelimeler,ayrı yazılır:gül rengi,bakır rengi

Rengin tonunu belirtmek üzere renkten önce kullanılan sıfatlar ayrı yazılır:açık mavi,kirli sarı

Sıfatı sonda olan birleşik kelimeler,ayrı yazılır:ayak yalın baş açık

Yer adlarında kullanılan ” batı, doğu, güney, kuzey, kuzeybatı, kuzeydoğu, aşağı, orta, büyük,yukarı,güneybatı,güneydoğu,küçük,eski,yeni,iç,yakın,uzak” kelimeleri ayrı yazılır:Batı Anadolu,Doğu Anadolu

“Köy ,mahalle,dağ,tepe,göl,deniz,ırmak,su vb” kelimelerle kurulmuş sıfat tamlaması ve belirtisiz isim tamlaması kalıbındaki yer adlarında birinci kelime,tek başına söz konusu yer adını anlatabiliyorsa bu tür yer adlarında köy, mahalle vb kelimeler ayrı yazılır:Bahçelievler mahallesi,Alp dağları

Şehirlerden sonra verilmiş unvanlar ayrı yazılır:Gazi Antep,Kahraman Maraş,Şanlı Urfa

Bir kelime birden fazla yerin adı olarak kullanılıyorsa bu yerleri birbirinden ayırmak için başa getirilen kelimeler,ayrı yazılır:Anadolu kavağı,Rumeli kavağı

İçinde bulunduğumuz gün ve dönemin dışında belli bir tarihi gösteren”bu gün” kelimesiyle “şu gün,o gün,ertesi gün,geçen gün,her gün,öbür gün”kelimeleri ayrı yazılır.


Çevrimdışı sabah78

  • Üye
  • **
  • İleti: 58
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: Birleşik Kelimelerin Yazımı
« Yanıtla #4 : Ocak 23, 2011, 05:46:13 ÖS »
Birleşenlerin biri veya her ikisi anlam kaymasına uğruyorsa bitişik yazılır:aslanağzı,keçiboynuzu

[/quote]

Sayın Hocam, son "Yazım Kılavuzu"nda bu kural değiştirilmiştir. Yenisi şu şekilde: "Kelimelerden her ikisi veya ikincisi, birleşme sırasında benzetme yoluyla anlam değişmesine uğradığında bu tür birleşik kelimeler bitişik yazılır."

Yani, birinci kelime anlam değişmesine uğrasa bile, ikinci kelime gerçek anlamında olduğu sürece kelime ayrı yazılır.

Çevrimdışı Lâle

  • Site Yöneticisi
  • VIP Üye
  • *****
  • İleti: 10857
  • Cinsiyet: Bayan
    • Profili Görüntüle
Ynt: Birleşik Kelimelerin Yazımı
« Yanıtla #5 : Ocak 23, 2011, 06:08:32 ÖS »
Sayın sabah78, düzeltme için teşekkür ederim.Bilgiyi KBYS hazırlık kitabından aldım ve 2010 baskısı olmasına dikkat ettim, ama demek ki yazanlar dikkatli değillermiş.

Yarın bir "Yazım Kılavuzu" alır yeniden gözden geçiririm.Dikkatiniz için tekrar teşekkür ederim.

Çevrimdışı sabah78

  • Üye
  • **
  • İleti: 58
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: Birleşik Kelimelerin Yazımı
« Yanıtla #6 : Ocak 24, 2011, 12:27:34 ÖÖ »
Lâle Hocam,
Ben teşekkür ederim. Yeni Kılavuz TDK'de var. İlgili konuya şuradan ulaşabilirsiniz. http://www.tdk.gov.tr/TR/Genel/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EFD4E0E8C92CD73B10

Çevrimdışı Lâle

  • Site Yöneticisi
  • VIP Üye
  • *****
  • İleti: 10857
  • Cinsiyet: Bayan
    • Profili Görüntüle
Ynt: Birleşik Kelimelerin Yazımı
« Yanıtla #7 : Ocak 24, 2011, 04:18:49 ÖS »
Teşekkürler Hocam.Bu şekilde benim için daha yararlı olacak.