Gönderen Konu: cümle ögesi  (Okunma sayısı 25677 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı efulim

  • Yeni Üye
  • *
  • İleti: 4
    • Profili Görüntüle
cümle ögesi
« : Ekim 04, 2007, 07:09:49 ÖS »

           Değerli arkadaşlar,aşağıdaki cümlenin ögelerine bakar mısınız?
 
           "Niyetimiz bizim halk oyunları tesisi adına gelecek yazın bir festival hazırlamak."

            Benim düşüncem önce cümleyi şu hale getirmeliyiz:
       
            "Bizim halk oyunları tesisi adına gelecek yazın bir festival hazırlamak niyetimizdir."

             Bu duruma göre ise ögeler:
 
             Niyetimizdir.yüklem;diğerleri ise öznedir.


             Sizlerin düşüncesi nedir,öğrenebilir miyim?

Çevrimdışı ahmer

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 241
  • Cinsiyet: Bayan
    • Profili Görüntüle
Ynt: cümle ögesi
« Yanıtla #1 : Ekim 04, 2007, 08:13:11 ÖS »
"Niyetimiz bizim halk oyunları tesisi adına gelecek yazın bir festival hazırlamak."

Hocam, ben farklı düşünüyorum:

Niyetimiz,gelecek yazın bizim halk oyunları tesisi adına bir festival hazırlamak ( tır)[/u]
     ÖZNE            Z.T.                                               YÜKLEM

Açıkçası, yüklemdeki "bizim halk oyunları tesisleri adına" kısmından çok emin olamadım. belki "niçin" sorusunun karşılığı olarak "zarf tümleci" düşünülebilir.
bazı şeyler için iyi olmak yetmiyor

Çevrimdışı aytoldı

  • Bölüm Yetkilisi
  • Uzman Üye
  • *****
  • İleti: 425
    • Profili Görüntüle
Ynt: cümle ögesi
« Yanıtla #2 : Ekim 04, 2007, 09:06:03 ÖS »
                      "Niyetimiz bizim halk oyunları tesisi adına gelecek yazın bir festival hazırlamak."

           
             Sizlerin düşüncesi nedir,öğrenebilir miyim?

Bence önce işi biraz basitleştirmeliyiz:

1. Niyetimiz, okumak(tır.) (özne/yüklem)
2. Niyetimiz, kitap okumaktır (özne yüklem)
3. Niyetimiz, güzel kitaplar okumaktır (özne/yüklem)
4. Niyetimiz, tatilde güzel kitaplar okumaktır. (özne/yüklem)

Bu cümleyi kuran kişilerin de tek bir niyeti var: "kendi halk oyunları tesisi adına gelecek yaz bir festival hazırlamak"

Kısacası bu cümle bence özne/yüklemden oluşmaktadır. "gelecek yaz" ifadesi ana cümlenin değil de "isim-fiil" grubunun zamanını göstermektedir. (Bu görüşüme Fuzuli hoca itiraz edecektir.)
"niyet"in gelecek yıl tutulması değil, "gelecek yıl festival düzenlenmesi" niyet edilmektedir.

Saygılar
Bu Ay Toldı aydı, söz asgı ulug
Yirinçe tüşürse bedütür kulug

Çevrimdışı ahmer

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 241
  • Cinsiyet: Bayan
    • Profili Görüntüle
Ynt: cümle ögesi
« Yanıtla #3 : Ekim 04, 2007, 09:37:08 ÖS »
Aytoldı öğretmenim, sanırım "gelecek yazın" ifadesini sizin gibi değerlendirmek yani yüklemin bir parçası saymak daha doğru olacak. Saygılarımla
bazı şeyler için iyi olmak yetmiyor

Çevrimdışı Fuzuli

  • Üye
  • **
  • İleti: 97
    • Profili Görüntüle
Ynt: cümle ögesi
« Yanıtla #4 : Ekim 05, 2007, 02:00:59 ÖÖ »
Evet Sayın Aytoldı, itiraz ediyorum. :) Arkadaşlar ben biraz faklı düşünüyorum. Bence cümlenin yapısıyla oynanmamalı. Cümle bu şekilde söylenmiş ise bu şekilde değerlendirilmelidir.

"Bizim halk oyunları tesisi adına gelecek yazın bir festival hazırlamak niyetimizdir."
 
Bu şekilde söylenmiş olsaydı buna özne ve yüklem dememiz normaldi, ancak verilen örnek cümlenin yüklemi farklı.

"Niyetimiz, bizim halk oyunları tesisi adına, gelecek yazın bir festival hazırlamak." (tır)

Bu halde biz, yüklem olan fiilmsinin nesne ve zarf tümleci aldığını görüyoruz. Niyetimiz ne hazırlamak diye sorduğumuzda "bir festival" cevabını açıkça alabiliyoruz. "bizim halk oyunları tesisi adına" kelime grubumuz ise Z.T olmaktadır. Yani fiilmsi yüklem olduğu zaman ve özellikle geçişli olduğu zaman nesne istemektedir biz bunu yükleme dahil ettiğimiz zaman zorlama bir uygulama olacaktır.

Aytoldı hocam, size basit bir soru sorayım: "Yan cümlenin yüklemi nesne alabiliyor değil mi?" Örnek:

Seni gördüğüme çok sevindim.

Burada sevindim temel cümlenin yüklemidir. "Seni gördüğüme" söz grubu ise yan cümledir. "gördüğüme" sözcüğü ise yan cümlenin yüklemidir. Buradaki "seni" sözcüğü ise yan cümlenin yükleminin "nesne"sidir!

Peki Aytoldı Hocam, son sorum şu: "Yan cümlenin yüklemi fiilimsi almış ve buradaki "seni" sözcüğüne "nesne" diyebiliyorsak o zaman fiilmsiler temel yüklem olduğu zaman neden nesne alamasın? ? ?

 Bu konudaki önceki tartışmaya bakıp sizce hangi görüşün daha doğru olduğuna karar verebilirsiniz. Aynı tartışmayı tekrar başlatmak istemiyorum. Çünkü önceki tartışma bayağı yorucu oldu. :D Link aşağıdadır:

http://www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net/eski_forum/index.php/topic,2703.0.html

Saygılarımla...

Hayatta üç sıvı vardır: Su, ayran, çay.

Su, çay ayran da olabilir.


:D

lalezar

  • Ziyaretçi
Ynt: cümle ögesi
« Yanıtla #5 : Ekim 07, 2007, 09:25:48 ÖÖ »
bence şöyle olmalı:

niyetimiz bizim halk oyunları tesisi adına gelecek yazın bir festival hazırlamak(tır).

bir festivak hazırlamak :YÜKLEM

 niyetimiz bizim halk oyunları tesisi adına : ZARF TÜMLECİ (NİÇİN BİR FESTİVAL HAZIRLAMAKTIR)

gelecek yazın :ZARF TÜMLECİ( NEZAMAN BİR FESTİVAL HAZIRLMAKTIR.)


Çevrimdışı aytoldı

  • Bölüm Yetkilisi
  • Uzman Üye
  • *****
  • İleti: 425
    • Profili Görüntüle
Ynt: cümle ögesi
« Yanıtla #6 : Ekim 07, 2007, 09:44:30 ÖÖ »
bence şöyle olmalı:

niyetimiz bizim halk oyunları tesisi adına gelecek yazın bir festival hazırlamak(tır).

bir festivak hazırlamak :YÜKLEM

 niyetimiz bizim halk oyunları tesisi adına : ZARF TÜMLECİ (NİÇİN BİR FESTİVAL HAZIRLAMAKTIR)

gelecek yazın :ZARF TÜMLECİ( NEZAMAN BİR FESTİVAL HAZIRLMAKTIR.)



Sizce bu cümlenin öznesi yok mu hocam?


Alıntı
Fuzuli
"Bizim halk oyunları tesisi adına gelecek yazın bir festival hazırlamak niyetimizdir."
 
Bu şekilde söylenmiş olsaydı buna özne ve yüklem dememiz normaldi, ancak verilen örnek cümlenin yüklemi farklı.

Sevgili fuzuli her şeyi konuştuğumuz için tekrara düşmeyeceğim

Yalnız yukarıdaki görüşünüz  bile bence bana hak vermenzi gerektiğini ortaya koyar, zira özne ve yüklemden oluşan isim cümlelerini yer değiştirdiğimizde "öznesi" yüklem, yüklemi de "özne" olur.

mesela:
"Bu Ali'dir" özne/yüklem
"Ali budur" özne / yüklem 
"bu, okumaktır" özne yüklem"
"okumak, budur" "özne yüklem" vb


doğal olarak da
"Bizim halk oyunları tesisi adına gelecek yazın bir festival hazırlamak niyetimizdir." cümlesi sizin de dediğiniz gibi nasıl ki özne/yüklemden oluşuyorsa

"Niyetimiz, bizim halk oyunları tesisi adına gelecek yazın bir festival hazırlamak" cümlesi de o şekilde özne yüklemden oluşmaktadır. Çünkü bu iki cümle "Ali budur ve Bu Ali'dir, "bu okumaktır, okumak budur" cümleleri gibidir.

Eğer hala değişmediyseniz, siz bu yazdıklarınızı görmezden gelip uzun yazılarla konuyu başka yerlere çekersiniz; ama bu kadar açık olan bir konuda tartışmaya girmeye -hele de sizinle- hiç niyetim yok.
« Son Düzenleme: Ekim 07, 2007, 10:15:28 ÖÖ Gönderen: aytoldı »
Bu Ay Toldı aydı, söz asgı ulug
Yirinçe tüşürse bedütür kulug

lalezar

  • Ziyaretçi
Ynt: cümle ögesi
« Yanıtla #7 : Ekim 07, 2007, 09:52:21 ÖÖ »
yo ne yazıkki yok.
ya da var ben bulamadım.

Çevrimdışı özgürand

  • Yeni Üye
  • *
  • İleti: 2
    • Profili Görüntüle
Ynt: cümle ögesi
« Yanıtla #8 : Ekim 07, 2007, 08:23:17 ÖS »
Niyetimiz bizim halk oyunları tesisi adına gelecek yazın bir festival hazırlamak."
niyetimiz-özne
bizim halk oyunları adına-zarf t.
gelecek yazın-z.t
bir festival hazırlamak-yüklem

Çevrimdışı Rind

  • Yeni Üye
  • *
  • İleti: 7
  • Cinsiyet: Bay
  • Sensiz geçen günlerin kazası yok..
    • Profili Görüntüle
Ynt: cümle ögesi
« Yanıtla #9 : Ekim 07, 2007, 08:48:55 ÖS »
DEĞERLİ ARKADAŞLAR,
BİLDİĞİNİZ ÜZERE DEVRİK CÜMLELERDE ARAYA GİREN KELİME GRUPLARINI AYIKLAMAK GEREKİYOR..
VE ŞÖYLE DÜZELTMEK MÜMKÜN..
GELECEK YAZ BİZİM NİYETİMİZ,HALK OYUNLARI TESİSİ ADINA BİR FESTİVAL HAZIRLAMAK(TIR).
BURADAN HAREKETLE "HALK OYUNLARI TESİSİ ADINA BİR FESTİVAL" SIFAT GRUBU OLUŞTURUR VE BİRBİRİNDEN AYRILMAZ.
CÜMLENİN ORİJİNALİNDE 'GELECEK YAZIN' YÜKLEM ARASINA KARIŞMIŞ BİR ZARF TÜMLECİDİR..
"HALK OYUNLARI TESİSİ ADINA BİR FESTİVAL HAZIRLAMAK" DA YÜKLEMDİR.
"HALK OYUNLARI TESİSİ ADINA BİR FESTİVAL HAZIRLAMAK" NEDİR? "BİZİM NİYETİMİZDİR" BU DA CÜMLENİN ÖZNESİNİ OLUŞTURUR..
"YAŞAMAK DİRENMEKTİR." YA DA "DİRENMEK YAŞAMAKTIR" FARK NE?
BİR DE ARKADAŞLAR BÖYLE KONUŞMA DİLİNDEN AKTARILMIŞ CÜMLELERİ DEĞİŞTİRMEDEN ÇÖZMEYE KALKMAYIN..ALTINDAN KALKAMAZSINIZ..HELE ÇOCUKLARIN ÖNÜNDE ÇÖZÜMLEMEYE ÇALIŞIRSANIZ İŞİN İÇİNDEN HİÇ ÇIKAMAZSINIZ..BENDEN SÖYLEMESİ..:)  ;)
hüzün ki en çok yakışandır bize..

Çevrimdışı aytoldı

  • Bölüm Yetkilisi
  • Uzman Üye
  • *****
  • İleti: 425
    • Profili Görüntüle
Ynt: cümle ögesi
« Yanıtla #10 : Ekim 07, 2007, 09:19:57 ÖS »
DEĞERLİ ARKADAŞLAR,
BİLDİĞİNİZ ÜZERE DEVRİK CÜMLELERDE ARAYA GİREN KELİME GRUPLARINI AYIKLAMAK GEREKİYOR..
VE ŞÖYLE DÜZELTMEK MÜMKÜN..
GELECEK YAZ BİZİM NİYETİMİZ,HALK OYUNLARI TESİSİ ADINA BİR FESTİVAL HAZIRLAMAK(TIR).
BURADAN HAREKETLE "HALK OYUNLARI TESİSİ ADINA BİR FESTİVAL" SIFAT GRUBU OLUŞTURUR VE BİRBİRİNDEN AYRILMAZ.
CÜMLENİN ORİJİNALİNDE 'GELECEK YAZIN' YÜKLEM ARASINA KARIŞMIŞ BİR ZARF TÜMLECİDİR..
"HALK OYUNLARI TESİSİ ADINA BİR FESTİVAL HAZIRLAMAK" DA YÜKLEMDİR.
"HALK OYUNLARI TESİSİ ADINA BİR FESTİVAL HAZIRLAMAK" NEDİR? "BİZİM NİYETİMİZDİR" BU DA CÜMLENİN ÖZNESİNİ OLUŞTURUR..
"YAŞAMAK DİRENMEKTİR." YA DA "DİRENMEK YAŞAMAKTIR" FARK NE?
BİR DE ARKADAŞLAR BÖYLE KONUŞMA DİLİNDEN AKTARILMIŞ CÜMLELERİ DEĞİŞTİRMEDEN ÇÖZMEYE KALKMAYIN..ALTINDAN KALKAMAZSINIZ..HELE ÇOCUKLARIN ÖNÜNDE ÇÖZÜMLEMEYE ÇALIŞIRSANIZ İŞİN İÇİNDEN HİÇ ÇIKAMAZSINIZ..BENDEN SÖYLEMESİ..:)  ;)

Sevgili rind, iki noktada size katılmıyorum:
1) "bizim" sözcüğü "niyetimiz" sözcüğünün tamlayanı değildir, buradaki tamlayan "-miz" eki ile zaten sağlanmaktadır. "bizim halk oyunları tesisi adına" olmalı bence. "bizim sınıf adına, bizim kulüp adına, bizim takım adına" vb. olduğu gibi.

2) "gelecek yazın niyetimiz" dersek "niyetin şimdi değil de gelecek yıl başladığı anlamı" çıkmaz mı. Bunların niyeti şimdi başlamış. Niyetleri ise: "gelecek yazın kendi halk oyunları tesisi adına bir festival hazılrmak"

İlk görüşlerimde de tekrarladığım gibi, bence "niyetimiz" özne, geri kaln kısım ise "isim-fiil" grubundan oluşan bir yüklemdir. "gelecek yazın" kısmı isim-fiil grubunun zarfıdır.

Sizin "yaşamk direnmektir, direnmek yaşamaktır" şeklinde işaret ettiğiniz  gibi
"niyetimiz bizim halk oyunları tesisi adına gelecek yazın bir festival hazırlamak(tır)." ile "Bizim halk oyunları tesisi adına gelecek yazın bir festival hazırlamak, niyetimizdir" cümleleri aynıdır. Bu son cümleyi ögelerine ayırdığınızda "gelecek yazın" ifadesinin ana cümlenin zarfı olmadığı görülür.
« Son Düzenleme: Ekim 07, 2007, 09:25:14 ÖS Gönderen: aytoldı »
Bu Ay Toldı aydı, söz asgı ulug
Yirinçe tüşürse bedütür kulug

Çevrimdışı çallıgil

  • Yeni Üye
  • *
  • İleti: 3
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: cümle ögesi
« Yanıtla #11 : Ekim 11, 2007, 09:43:00 ÖS »
Bizim niyetimiz / gelecek yazın / halk oyunları adına bir festival hazırlamak(TIR)
  -özne-                 -zt-                                    -yüklem-
Belki de ey letafet kaynağının çeşmesi
Güzel bir sonla biter Halit'in son nefesi

GÖKTEN YÜCESİN, TOPRAKTAN BAYAĞI
YOKLUK ZULMETİYLE BAĞLIYSAN, TOPRAK
İLAHİ NURUN TECELLİGAHI İSEN, ARŞ.

Çevrimdışı SiirseL

  • Bölüm Yetkilisi
  • Üye
  • *****
  • İleti: 54
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: cümle ögesi
« Yanıtla #12 : Ekim 12, 2007, 02:22:58 ÖS »
İsim cümlelerini ögelerine ayırmak biraz sıkıntılı bir iştir. Fiilimsi gruplarının yüklem olduğu isim cümleleri ise daha da sıkıntılıdır. Sadece biraz daha dikkat ve ögelerle ilgili bilgilerin daha derinlemesine kullanılması gerekmektedir.

Gazi ekolünde yetişmiş birisi olarak cümle tahlili konusunda üniversitedaşım Aytoldı Hoca ile aynı fikirde olduğumu belirtmek isterim. Hemen hemen her konuda ortak düşündüğümüzü dile getirmekten dolayı zaman zaman  tereddüt yaşıyorum yanlış anlaşılabilir diye. Ama iş doğruya ulaşmaksa, akademik düşünmek ve birbirimizi o yönde  etkilemekse belirtmem lazım. Ayrıca genel kanaatin oluşması da önemli.

Cümle devrik de olsa anlam bir bütündür ve ögeler yer değiştirse dahi anlam değişmez. Ayrıca bir cümledeki ögelerin  yerini değiştirirken ögeyi oluşturan kelimeleri ayıramazsınız."

"Niyetimiz" kelimesindeki 1. TŞ iyelik eki ona zaten bizim anlamını katmaktadır. Ancak "halk oyunları tesisi" nin kime ait olduğu belirtilmediği için "bizim" kelimesiyle tamamlanmıştır. Bu nedenle "bizim halk oyunları tesisi" bir bütündür ayrılamaz.

"Gelecek yazın" ifadesi de fiilimsinin zaman zarfıdır ve fiilimsi grupları bir bütün olduğundan tek başına bir öge olarak değerlendirilir. Sonuç olarak; Aytoldı Hoca'nın dediği gibi cümle özne ve yüklemden oluşmaktadır. Bunun sağlamasını da vermiş zaten kendisi: "Bizim halk oyunları tesisi adına gelecek yazın bir festival hazırlamak, niyetimizdir" şeklinde ögeleri yer değiştirdiğinde özne içine girer "gelecek yazın" ifadesi. Bu nedenle ayrılmaması gerekir.

saygılar
« Son Düzenleme: Ekim 12, 2007, 07:41:24 ÖS Gönderen: SiirseL »
Bir şiirdir yaşam, her yürekte ayrı ayrı atan.

Çevrimdışı göknaz

  • Yeni Üye
  • *
  • İleti: 1
    • Profili Görüntüle
Ynt: cümle ögesi
« Yanıtla #13 : Ekim 14, 2007, 09:14:55 ÖÖ »
MERHABA ARKADAŞLAR ,
YORAN BİR CÜMLE OLMUŞ.BEN ŞÖYLE DÜŞÜNÜYORUM:

Bizim halk oyunları tesisi adına gelecek yazın bir festival hazırlamak:özne

Niyetimiz:yüklem

çünkü,özne grubunu isim fiill grubu olarak düşünüyorum.

niyetimiz nedir? sorusunun yanıtını bu grup veriyor.

öğrencilere yönelik örneklerde ögeleri daha belirgin cümleler kullanırsanız iyi olur
görüşündeyim.

BAŞARILI ÇALIŞMALAR

Çevrimdışı Akresi

  • Yeni Üye
  • *
  • İleti: 2
    • Profili Görüntüle
Ynt: cümle ögesi
« Yanıtla #14 : Ekim 14, 2007, 10:26:16 ÖS »
Niyetimiz bizim halk oyunları tesisi adına gelecek yazın bir festival hazırlamak."

dÜZELTİLMİŞ HÂLİ :

Bizim niyetimiz   gelecek yazın halk oyunları tesisi adına bir festival hazırlamaktır.
       özne                                                      yüklem