Gönderen Konu: -ken eki  (Okunma sayısı 10967 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı halil236

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 193
    • Profili Görüntüle
-ken eki
« : Nisan 16, 2008, 09:14:41 ÖS »

-ken eki fiile gelirse zarf-fiil ekidir diyoruz. Peki isme gelirse ne eki diyoruz?

Örnek: Çocuk-ken

Çevrimdışı vabeste

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 171
    • Profili Görüntüle
Ynt: -ken eki
« Yanıtla #1 : Nisan 16, 2008, 09:56:12 ÖS »
Hocam öncelikle şunu belirlemek gerekir: Ekeylemin dört kipi vardır, diyoruz, ancak ekeylem bu kiplerden başka bir de "i-ken" ekini türetmiştir. Bu ek ise dilimizde iki görevde kullanılır, biri fiilere gelen ve onları ulaç yapan ektir. Diğeri ise isimlere gelerek cümlenin anlamını zaman bakımından tamamlayan ekeylemin bir çekim ekidir. "Ağaç yaşken eğilir.", "Ankara'da iken"  vb.

saygılarımla...

Çevrimdışı halil236

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 193
    • Profili Görüntüle
Ynt: -ken eki
« Yanıtla #2 : Nisan 16, 2008, 10:03:11 ÖS »
Hocam açıklamanızdan çıkan sonuca göre bu ek bir ekeylemdir. Bu durumda kendimizi öğrencinin yerine koyduğumuzda şöyle bir soru ortaya çıkıyor: Ekeylemlerin iki görevi vardır, birincisi isme gelerek onu yüklem yapmak, ikincisi fiile gelip onu birleşik zamanlı yapmak. Bu durumda -ken ekeylemi bu iki görevin dışında bir görev yüklenmiş oluyor. Yani ekeylemlerin öğretiminde istisna olarak değinilmesi gereken bir nokta ortaya çıkıyor.

Sizin bu konudaki düşünceniz nedir?

Çevrimdışı vabeste

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 171
    • Profili Görüntüle
Ynt: -ken eki
« Yanıtla #3 : Nisan 16, 2008, 10:17:52 ÖS »
Hocam ilk olarak "ken" isme geldiğinde, koşul eki dışında yüklem yapar, yani ekeylemin koşul eki eklendiği ismi genel olarak yüklem yapmaz:
"Hastaysan doktara git." Ben bunu öğrencilere not olarak yazdırıyorum.
Ayrıca ekeylemin dört kipini anlattıktan sonra, ekeylemin "iken" yapılı bir ek türettiğinden de söz ediyorum, zira bütün bilimsel kaynaklar bunu kabul ediyor, bana göre bunun belirtilmemesi konunun tam öğretimi açısından önemli bir eksikliktir. "Hava soğukken dışarı çıkma."
Ayrıca ulaç eki olan "ken" de ekeylemden türemiştir.

Çevrimdışı halil236

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 193
    • Profili Görüntüle
Ynt: -ken eki
« Yanıtla #4 : Nisan 16, 2008, 10:28:48 ÖS »
Görüşlerinizin tamamına katılıyorum, şu kısmı hariç: " "ken" isme geldiğinde, koşul eki dışında yüklem yapar" demişsiniz ancak -ken eki isme geldiğinde onu yüklem yapmıyor, örnekte de bu görülüyor: "Hava soğukken dışarı çıkma"

Acaba ben mi yanlış anladım ya da siz başka bir şey mi demek istediniz?

Çevrimdışı vabeste

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 171
    • Profili Görüntüle
Ynt: -ken eki
« Yanıtla #5 : Nisan 16, 2008, 10:32:35 ÖS »
hocam özür dilerim, yanlış yazmışım, "-ken" değil "ekeylem" yazacaktım, "-ken" e fazla odaklandık anlaşılan.
saygılarımla...

Çevrimdışı halil236

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 193
    • Profili Görüntüle
Ynt: -ken eki
« Yanıtla #6 : Nisan 16, 2008, 10:34:31 ÖS »
Evet bir yanlış anlama olmuş. Yardımcı olduğunuz için teşekkür ederim.

mor1

  • Ziyaretçi
Ynt: -ken eki
« Yanıtla #7 : Nisan 17, 2008, 01:17:04 ÖS »
vabeste hocama katılıyorum.

Çevrimdışı aslı

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 184
    • Profili Görüntüle
Ynt: -ken eki
« Yanıtla #8 : Nisan 17, 2008, 08:54:14 ÖS »
Sayın Hocalarım,
"ken" bir zarf fiil ekidir ve yalnızca "i-" fiili ile kullanılır. iki görevi vardır:

1. Fiillere gelerek onların birleşik zarflarını yapar: yaparken (Geniş zamanın zarfı) veriyorken, gitmişken, gelmeliyken vs. gibi. Sadece görülen geçmiş zaman, şart, istek ve emir kipinin birleşik birleşik gerundiumu yoktur.

2. İsimlere gelerek onları (genellikle) zaman bildiren zarf yapar: çocukken, buradayken, zenginken, köydeyken, yoldayken gibi.

Kaynak: Muharrem Ergin, Türk Dil Bilgisi, "Gerundiumlar, -ken", s. 327- 328, p. 595, Bayrak Yayınları,  İst. 93

katılıyorum isme gelirse zarf yapar. verilen örneklerde de hep zarf görevinde

Çevrimdışı ser-mest

  • VIP Üye
  • *****
  • İleti: 987
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: -ken eki
« Yanıtla #9 : Nisan 17, 2008, 09:09:43 ÖS »
 Peki "çocuk + (i-) + ken " kelimesine isim + fiil + zarf-fiil eki şeklinde bir yapıya sahip olduğu için zarf-fiil grubu demek yanlış mıdır?

 Bu arada sabbah'a katılıyorum.
"Tarif edilmez güllerin yankısı gözlerin"
 (Sezai Karakoç)

fuzuliye

  • Ziyaretçi
Ynt: -ken eki
« Yanıtla #10 : Nisan 18, 2008, 05:17:58 ÖS »
Burada zarf yapmıştır, yapım ekidir.

Çevrimdışı vabeste

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 171
    • Profili Görüntüle
Ynt: -ken eki
« Yanıtla #11 : Nisan 18, 2008, 05:20:54 ÖS »
hocam ben de yapım eki olduğunu söylüyorum. daha önce yanlışlıkla çekim eki olarak ifade etmişim. yalnız olayın ekeylemle ilişkisi var.

fuzuliye

  • Ziyaretçi
Ynt: -ken eki
« Yanıtla #12 : Nisan 18, 2008, 05:24:04 ÖS »
Evet var, imek fiiliyle oluşan "iken" sözcüğü bu elbette.

Çevrimdışı farsakbeyi

  • Yeni Üye
  • *
  • İleti: 6
    • Profili Görüntüle
Ynt: -ken eki
« Yanıtla #13 : Nisan 20, 2008, 10:27:25 ÖS »
canlar - ken eki ek fil görevende kulnılırsa ek değil sözcük olur lütfen dikkat ek fiiller aslında sözcüktür ek değil. muharrem ergin yazmış zaten doğrusunu tartışmaya gerek yok ki

Çevrimdışı bahriyeli yarim

  • Yeni Üye
  • *
  • İleti: 33
    • Profili Görüntüle
Ynt: -ken eki
« Yanıtla #14 : Nisan 28, 2008, 09:08:16 ÖS »
Hocam fazla uzatmaya gerek yok her iki durumda da zarf yapar.