Gönderen Konu: Öğelerine Ayırın???  (Okunma sayısı 7177 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı temmuz

  • Yeni Üye
  • *
  • İleti: 3
    • Profili Görüntüle
Öğelerine Ayırın???
« : Şubat 14, 2010, 11:56:54 ÖÖ »

" Mutfak balık kokuyordu."

Üç farklı öğe tanımı çıktı bakalım siz neler söyleyeceksiniz?


Bana göre "Mutfak      balık kokuyor"
                  Özne       Yüklem

Çünkü ortada balık yok, kokusu var. Aslında cümlenin anlamı "Mutfakta balık kokusu var" olduğu için ben böyle ayırdım.

Çevrimdışı ünal

  • Üye
  • **
  • İleti: 75
    • Profili Görüntüle
Ynt: Öğelerine Ayırın???
« Yanıtla #1 : Şubat 14, 2010, 11:03:50 ÖS »
Kokan ne:Mutfak=Özne
Mutfak ne kokuyor:Balık=Nesne
Kokuyor:Yüklem

Çevrimdışı Duran Öğretmen

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 158
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: Öğelerine Ayırın???
« Yanıtla #2 : Şubat 16, 2010, 09:44:21 ÖS »
Öncelikle öğe değil, öge :) Sorunun çözümüne gelince:
kokuyordu: yüklem
(kokan ne?) mutfak: özne
(mutfak nasıl kokuyordu?) balık (gibi): Zarf tümleci
Kolay gelsin.
"içimde ikinci bir insan gibidir seni sevmek saadeti..."

Çevrimdışı meryemozcan

  • Site Yöneticisi
  • VIP Üye
  • *****
  • İleti: 7533
  • Cinsiyet: Bayan
  • Güzel olan sevgili değildir,sevgili olan güzeldir
    • Profili Görüntüle
Ynt: Öğelerine Ayırın???
« Yanıtla #3 : Şubat 16, 2010, 10:21:10 ÖS »
Duran hocam biz mutfağın her ne kadar balık gibi koktuğunu bilsek de cümlede "gibi" olmadığı için zarf tümleci dememiz doğru olur mu?

Allahım bizi bize bırakma , bizi bizsiz bırak ama bizi sensiz bırakma ...

Çevrimdışı Duran Öğretmen

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 158
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: Öğelerine Ayırın???
« Yanıtla #4 : Şubat 21, 2010, 12:13:43 ÖÖ »
Duran hocam biz mutfağın her ne kadar balık gibi koktuğunu bilsek de cümlede "gibi" olmadığı için zarf tümleci dememiz doğru olur mu?
Değerli Meryem Öğretmenim,
Dil bilgisinde anlamla şekli ayrı düşünmek büyük hataları beraberinde getirir kanaatindeyim. Her ne kadar "gibi" olmasa da anlamdan çok net anlıyoruz.
Bakın şu örneğe: Hastaya, geçmiş olsuna gittik. Dikkat ederseniz "geçmiş olsuna" ögesi yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) değildir. Edat tümlecidir. (Zarf tümleci de diyebilirsiniz, ayrıca onun tartışmasına girmek istemiyorum :)) Bunu da anlamdan anlıyoruz. Çünkü şekle göre "neye gittik" gibi görünse de doğru olan, "niçin gittik"tir. cevap da: Geçmiş olsun demek için gittik.
Görüldüğü gibi illâ cümlede belirtilmesi gerekmez.  Nitekim biz fakülte yıllarında cümle çözümlemeleri yaparken, olmayan ögeleri de parantez ( ) içinde belirtir ve öge düşmüş ya da gösterilmemiş, derdik. Ek için de aynı durum geçerlidir. Saygılar, selamlar efendim...
"içimde ikinci bir insan gibidir seni sevmek saadeti..."

Çevrimdışı Duran Öğretmen

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 158
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: Öğelerine Ayırın???
« Yanıtla #5 : Şubat 22, 2010, 10:28:22 ÖS »
Değerli Larkasan Öğretmenim, bu düşüncenize katılmamak elde değil. (gibi anlamını nerden çıkardım, hâlâ anlamış değilim :)) Cümlede doğrudan bir koku anlamı var. Onun için çözümlemeniz doğrudur. Arkadaşlardan hatam için özür diliyorum. Ancak Meryem Öğretmenim'e yazdığım biçim-anlam ilişkisi ile ilgili yaptığım açıklamanın arkasındayım, yanlış anlasılmasın. Saygılar efendim...
"içimde ikinci bir insan gibidir seni sevmek saadeti..."

Çevrimdışı Yusuf

  • Site Yöneticisi
  • Uzman Üye
  • *****
  • İleti: 383
    • Profili Görüntüle
Ynt: Öğelerine Ayırın???
« Yanıtla #6 : Şubat 22, 2010, 11:12:33 ÖS »
Sayın larkason hocam, "kokuyor" geçişsiz bir fiil değil midir? Geçişsizse parfümü neden nesne aldınız?
oda parfüm kokuyor.  almaktan başka çaremiz yok bence. Oda nasıl kokuyor? Oda parfüm kokuyor.
 ö       zt      y

Diğerlerine de katılmıyorum:

oda balık(la) dolu. (balık yine zarf tümlecidir, "dolu" isimdir isim cümlelerinde nesne olmaz)


« Son Düzenleme: Şubat 22, 2010, 11:19:17 ÖS Gönderen: Yusuf »
"...memleketin dahilinde, iktidara sahip olanlar gaflet ve dalâlet ve hattâ hıyanet içinde bulunabilirler."

Çevrimdışı Yusuf

  • Site Yöneticisi
  • Uzman Üye
  • *****
  • İleti: 383
    • Profili Görüntüle
Ynt: Öğelerine Ayırın???
« Yanıtla #7 : Şubat 22, 2010, 11:30:56 ÖS »
Tabi buğday zarftır. Aynı mantık. Ambar buğday(la) dolu.

"isim cümleleri de nesne almaz." ben de öyle demiştim.
"...memleketin dahilinde, iktidara sahip olanlar gaflet ve dalâlet ve hattâ hıyanet içinde bulunabilirler."

Çevrimdışı Yusuf

  • Site Yöneticisi
  • Uzman Üye
  • *****
  • İleti: 383
    • Profili Görüntüle
Ynt: Öğelerine Ayırın???
« Yanıtla #8 : Şubat 22, 2010, 11:59:47 ÖS »
"Bu kadarını beklemiyordum" derken o kısmı anlayamadım.
İstisnalara gelince "hep istisnası vardır" ifadeniz doğru değil.  İsim cümlelerinin nesne almasında tek bir istisna vardır. Onu da zaten vermişsiniz. O da "borç" ismidir.
Bunun dışında hiçbir örnek gösteremezsiniz. Bunun da mantığı şudur: Borç isminde hala bir fiil anlamı vardır. İşte bu anlamdan dolayı bu kelime nesne alabiliyor.

Parantez konusuna gelince siz de bilirsiniz ki konuşma dilinde sözcüklerden ve kelimelerden bazen tasarruf edilir ve düşümler olur. Biz bu düşümleri cümleleri incelerken yeniden ortaya çıkarırız ve tahlilin daha sağlıklı olabilmesi için parantez açarak söz konusu düşümleri gösteririz. Burada bir sorun olmadığını düşünüyorum. Cümleleri öğelerine ayırırken anlamdan kopmamak esastır. Eğer anlamdan koparsanız hata yaparsınız sayın hocam.

« Son Düzenleme: Şubat 23, 2010, 12:03:22 ÖÖ Gönderen: Yusuf »
"...memleketin dahilinde, iktidara sahip olanlar gaflet ve dalâlet ve hattâ hıyanet içinde bulunabilirler."

Çevrimdışı Yusuf

  • Site Yöneticisi
  • Uzman Üye
  • *****
  • İleti: 383
    • Profili Görüntüle
Ynt: Öğelerine Ayırın???
« Yanıtla #9 : Şubat 23, 2010, 12:35:51 ÖÖ »
Dilbilgisi kurallarına ezber bilgiler olarak bakmanız üzücü. Geçişsiz fiiller nesne alamaz, bu bir kuraldır ezber bilgi değildir. "kokuyor" fiili de geçişsizdir ve nesne alamaz. Saygılar..
"...memleketin dahilinde, iktidara sahip olanlar gaflet ve dalâlet ve hattâ hıyanet içinde bulunabilirler."

Çevrimdışı kaybolan düşler

  • Üye
  • **
  • İleti: 94
  • Cinsiyet: Bayan
    • Profili Görüntüle
Ynt: Öğelerine Ayırın???
« Yanıtla #10 : Şubat 23, 2010, 04:58:21 ÖS »
Söz, geçişli - geçişsiz fiillere gelmişken şu kullanım dikkatimi çekiyor: "Yüz metreyi on saniyede koştu." koş- fiili geçişsiz bir fiil ama bu cümlede geçişli durumda. bu konuda ne düşünüyorsunuz?

Çevrimdışı Duran Öğretmen

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 158
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: Öğelerine Ayırın???
« Yanıtla #11 : Şubat 23, 2010, 10:02:48 ÖS »
Söz, geçişli - geçişsiz fiillere gelmişken şu kullanım dikkatimi çekiyor: "Yüz metreyi on saniyede koştu." koş- fiili geçişsiz bir fiil ama bu cümlede geçişli durumda. bu konuda ne düşünüyorsunuz?
Öğretmenim, bazı eylemler tümcede kullanılışına göre geçişli veya geçişsiz olabilir. Otobüs treni geçti. (geçişli) Bunun son kullanma tarihi geçti. (geçişsiz) Örnekleri çoğaltabiliriz. Dağcılar, Everest'e tırmandı. (geçişsiz), Yokuşu iki dakikada tırmandı. (geçişli)
"içimde ikinci bir insan gibidir seni sevmek saadeti..."

Çevrimdışı Duran Öğretmen

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 158
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: Öğelerine Ayırın???
« Yanıtla #12 : Şubat 23, 2010, 10:07:13 ÖS »
değerli hocam " ezber" olarak bakmıyorum.

neticede nesneyi bulmak için sorduğumuz "ne" sorusu da ezber.Bir ton bilgi hep ezber . geçişsiz fiilin nesne alamayacağını daha dün yazdım ben. bu hususu herkes biliyor . Mesele bu değil. Bunu savunmak kolay zaten.

bana deseniz ki

 parfüm kokuyor > yüklem

parfüm kokan ne> oda

bunu  düşünürüm neden olmasın diye.

Larkasan Öğretmenim, düşünsek mi ne? :) aklıma getirdiniz, vallaha düşünürüm. Aha da düşündüm. Parfüm kokuyor: yüklem, oda: özne
Bu arada aynı soruya bu verdiğim üçüncü cevap :)
"içimde ikinci bir insan gibidir seni sevmek saadeti..."

Çevrimdışı Duran Öğretmen

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 158
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: Öğelerine Ayırın???
« Yanıtla #13 : Şubat 27, 2010, 04:03:37 ÖS »
Güzeeelll. Peki Larkasan Öğretmenim, "Bu şehirde kömür kokuyor." u nasıl ayırırsınız? SAygılar...
"içimde ikinci bir insan gibidir seni sevmek saadeti..."

Çevrimdışı Duran Öğretmen

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 158
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: Öğelerine Ayırın???
« Yanıtla #14 : Şubat 28, 2010, 12:28:49 ÖÖ »
Larkasan Öğretmenim, bu konu bir hayli kafa karıştırdı; ama sizin burdaki mantığınız öznenin ve nesnenin görevlerine aykırı.Çünkü özne, işi yapar; nesne de işten etkilenir. Yani "kokuyor" yüklem bile olsa, özne "linyit kömürü", nesne de  "bu şehir" olur. Yani siz, "oda parfüm kokuyor"u oda: özne, parfüm: nesne, kokuyor: yüklem olarak çözüyor; benden "odada parfüm kokuyor." cümlesini kokuyor: yüklem, parfüm: özne, odada: yer tamlayıcısı olarak çözmemi istiyorsunuz. Olur mu böyle? Deseniz ki " 'oda (da) parfüm kokuyor.' cümlesi 'odada parfüm kokuyor.' cümlesinden farksızdır ve Yer tamlayıcısı/ özne/ yüklem sırasıyla çözülmelidir." kabul edebilirim;ama diğer türlü çelişki olur. Saygılar...
« Son Düzenleme: Şubat 28, 2010, 12:34:40 ÖÖ Gönderen: Duran Öğretmen »
"içimde ikinci bir insan gibidir seni sevmek saadeti..."