Gönderen Konu: özel adları satır sonunda hecelere ayırma  (Okunma sayısı 25720 defa)

0 Üye ve 2 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı Edebiyat Öğretmeni

  • Site Yöneticisi
  • VIP Üye
  • *****
  • İleti: 5313
  • Cinsiyet: Bayan
  • Calimero
    • Profili Görüntüle
Ynt: özel adları satır sonunda hecelere ayırma
« Yanıtla #15 : Nisan 29, 2008, 04:37:39 ÖS »

Fuzuliye Hocam'a katılmıyorum. Adı üstünde "özel" isim. Nasıl parçalanabilir? Atatürk" diye bir özel isim var. "Atatür" değil. Satır sonu olması bunu değiştirmez.
« Son Düzenleme: Nisan 29, 2008, 04:39:18 ÖS Gönderen: Edebiyat Öğretmeni »

rengarenk

  • Ziyaretçi
Ynt: özel adları satır sonunda hecelere ayırma
« Yanıtla #16 : Nisan 29, 2008, 05:12:06 ÖS »
Vabeste hocam sizi tebrik ederim ;D Gerçekten sorduğunuz soru mükemmel. Bugün iki hocama sordum biri dr. biri doçent dr. ikisi de düşündüler tartıştılar kaynaklarına baktılar ve araştırmak için izin istediler :D Onlardan cevap alınca paylaşacağım sizinle..

fuzuliye

  • Ziyaretçi
Ynt: özel adları satır sonunda hecelere ayırma
« Yanıtla #17 : Nisan 29, 2008, 09:11:32 ÖS »
Hece Yapısı ve Satır Sonunda Kelimelerin Bölünmesi
 
 
  Türkçede kelime içinde iki ünlü arasındaki ünsüz, kendinden sonraki ünlüyle hece kurar: a-ra-ba, bi-çi-mi-ne, in-sa-nın, ka-ra-ca, alt-lık, al-dı.

Kelime içinde yan yana gelen ünsüzlerden sonuncusu kendisinden sonraki ünlüyle, diğerleri kendilerinden önceki ünlüyle hece kurar: bir-lik, sev-mek, Türk-çe, Kork-maz.

Batı kökenli kelimeler, Türkçenin hece yapısına göre hecelere ayrılır: band-rol, kont-rol, port-re, prog-ram, sant-ral, sürp-riz, tund-ra, volf-ram.

Türkçede satır sonunda kelimeler bölünebilir, fakat heceler bölüne­mez. Satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna kısa çizgi (-) konur.

Burasını ilk defa görüyormuş gibi duvarlara, perdelere, möblelere, eş-
yalara bakıyor, hayret ediyordu. Bütün bu muhitte Türk hayatına, Türk ruhu-
na ait bir gölge, bir çizgi bile yoktu. Birden Bursa'daki çocukluğunun geçti-
ği babaevini hatırladı; sofada rahat ve beyaz örtülü divanlar vardı.

(Ömer Seyfettin)

Bitişik yazılan kelimelerde de bu kurala uyulur: ba-şöğ-ret-men,  il-ko-kul, Ka-ra-os-ma-noğ-lu.

Ayırmada satır sonunda ve satır başında tek harf bırakılmaz:

... u-

çurtma değil,

...uçurt-

ma;

.................................................................................................. müdafa-

a değil,

... müda-

faa;

Kesme işareti satır sonuna geldiğinde yalnız kesme işareti kul­lanılır; ayrıca çizgi kullanılmaz.

 ................................................................................................... Edirne'

nin...

.................................................................................................. Ankara'

dan...

... 1996'

da...       TDK


Arkadaşlar, satır sonuna gelen özel isim bölünemez diye bir kural yok. Ekle beraber aldığımızda A-ta-tür-k'ün şeklinde hecelediğimize göre böyle bölünmesi gerekir.

Dikkat ederseniz TDK' nın açıklamalarında özel isimlerde hece bölme kuralı uygulanmaz diye bir şey yok.  Tam olarak açıklık da getirmemişler, örnekler üzerinden verilse daha iyi olurdu.

Diğer yayınların ve kılavuzların dikkate alınmaması gerek. Ortalık iyice karışıyor yoksa.


                                   


 
 
 
 
 
 

Çevrimdışı Edebiyat Öğretmeni

  • Site Yöneticisi
  • VIP Üye
  • *****
  • İleti: 5313
  • Cinsiyet: Bayan
  • Calimero
    • Profili Görüntüle
Ynt: özel adları satır sonunda hecelere ayırma
« Yanıtla #18 : Nisan 29, 2008, 09:52:03 ÖS »
Hocam, hece bölünmesiyle ilgili yazdıklarınıza sonuna kadar katılıyorum. Hatta bu konuyla ilgili forumda bir başlık da ben açmıştım; ama benim demek istediğim özel isimleri ayırmada farklı bir durum olduğudur. Özel isimleri normal heceleyebilirsiniz. Kabul. Ancak ona gelen ekler söz konusu olduğunda adı üzerinde "özel" isminin asıl formunun bozulmaması gerektiğini düşünüyorum. Yoksa "özel" olma durumu ortadan kalkar.

Belce

  • Ziyaretçi
Ynt: özel adları satır sonunda hecelere ayırma
« Yanıtla #19 : Nisan 29, 2008, 11:44:13 ÖS »
Hocalarıma teşekkürlerimi sunuyorum.

Çevrimdışı bayrak_hoca

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 100
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: özel adları satır sonunda hecelere ayırma
« Yanıtla #20 : Nisan 30, 2008, 11:43:34 ÖÖ »
Hocam, dediğim sorunun imlası tabii ki ÖSYM'ye ait. Şu an kurumun sitesindeki bri coğrafya sorusunun kökünden alınma... (ALS, YARgı vb. sınavından olabilir.)

dilkolik76

  • Ziyaretçi
Ynt: özel adları satır sonunda hecelere ayırma
« Yanıtla #21 : Nisan 30, 2008, 06:02:23 ÖS »
Değerli Arkadaşlarım,

    TDK'nin sitesinde elbette satır sonuna sığmayan özel isimlerle ilgili kısımda -  '  - kesme işareti ve kısa çizgi ile ilgili örnekler sunulmuş ki sizler de zaten bunu vermişsiniz.
    Bunun dışında herhangi bir şekilde özel isimlerle ilgili satır sonu kuralı yoktur ve her kelime gibi bölünebilir. Şık durması ya da durmaması ile ilgili bir kıyas ya da kuralımız yoktur.
   Teşekkür ediyorum....

fuzuliye

  • Ziyaretçi
Ynt: özel adları satır sonunda hecelere ayırma
« Yanıtla #22 : Nisan 30, 2008, 06:12:37 ÖS »
Dikkat ederseniz TDK' nın verdiği örnekler soruda geçtiği şekilde "sorun yaratacak" örnekler üzerinden değil, orada sadece Edirne' nin ve Ankara'dan örnekleri var ve bunlar normal şekilde bölünüyor, hecelenmesinde bir sorun yok.

Çevrimdışı bayrak_hoca

  • Sürekli Üye
  • ***
  • İleti: 100
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
Ynt: özel adları satır sonunda hecelere ayırma
« Yanıtla #23 : Nisan 30, 2008, 07:30:13 ÖS »
(UZMAN JANDARMA SINAVI – 2008 NİSAN GENEL KÜLTÜR 88. SORU)[/b]I. Suruç
II. Silifke
III. Amik
IV. Ceylânpınar
Yukarıdaki ovalardan hangileri Akdeniz Bölgesi’
nde yer alır?
A) I ve III B) I ve IV C) II ve III
D) II ve IV E) III ve IV

Çevrimdışı Edebiyat Öğretmeni

  • Site Yöneticisi
  • VIP Üye
  • *****
  • İleti: 5313
  • Cinsiyet: Bayan
  • Calimero
    • Profili Görüntüle
Ynt: özel adları satır sonunda hecelere ayırma
« Yanıtla #24 : Mayıs 01, 2008, 11:01:42 ÖS »
İyi de böyle bir kurallın illa yazılması mı gerekir? Defalarca yazdım. "Özel" isimin adı üzerinde "özellll". Bu yüzden formunun korunması gerek. Eğer hecelemeye kalkarsak o zaman "özel"liği neresinde kalacak?
"Özel" olduğu için ses uyumunu aramadığımız "özel" sözcükler neden hecelemede bir özelliğini yitiriyor muamelesi görüyor. Önemli olan "özel" olmasıdır.

dilkolik76

  • Ziyaretçi
Ynt: özel adları satır sonunda hecelere ayırma
« Yanıtla #25 : Mayıs 02, 2008, 04:45:41 ÖS »
SAYIN EDEBİYAT ÖĞRETMENİ ARKADAŞIM,

"İyi de böyle bir kurallın illa yazılması mı gerekir? Defalarca yazdım. "Özel" isimin adı üzerinde "özellll". Bu yüzden formunun korunması gerek. Eğer hecelemeye kalkarsak o zaman "özel"liği neresinde kalacak? " tarzındaki görüşünüze katılmadığımı belirtmek istiyorum. Özel isimler satır sonunda ayrolamaz diye bir kural olduğunu hatırlamıyorum. Kaynak gösterirseniz ben de öğrenmiş olurum. Umarım küstahlık olarak algılamazsınız bu iletiyi...

fuzuliye

  • Ziyaretçi
Ynt: özel adları satır sonunda hecelere ayırma
« Yanıtla #26 : Mayıs 02, 2008, 05:41:39 ÖS »
Özel isimler hecelemede özelliğini yitirmiyor, tam tersine heceleme kurallarına uygun oluyor. Özel isimlerde ünlü uyumu aranmaması gibi kurallar var tamam, peki özel isimler kendilerine gelen ekler yok sayılarak hecelenir diye bir kural da mı var! Bir ismin özel olmasıyla hecelenmesi arasında nasıl bir bağlantı kuruyorsun? Eğer yanlış hecelersen formu bozulmuş olur. Hecelemeyle ilgili ilkokul birinci sınıf kitaplarına bakarsan özel isimlerin ek aldığında eklerle beraber hecelendiğini göreceksin. Ay-dın-'ı diye bir hecelemeyi hiç bir yerde bulamazsın. Doğrusu Ay-dı-n'ı dır. Özel isimlerle ilgili kafana göre kural bulup, heceleme kurallarını hiçe sayamazsın. Öyle olsaydı, ne söyleyiş güzelliği, ne vurgu, ne de aruz vezni kalırdı.

Çevrimdışı Edebiyat Öğretmeni

  • Site Yöneticisi
  • VIP Üye
  • *****
  • İleti: 5313
  • Cinsiyet: Bayan
  • Calimero
    • Profili Görüntüle
Ynt: özel adları satır sonunda hecelere ayırma
« Yanıtla #27 : Mayıs 02, 2008, 06:13:30 ÖS »
Sayın dilkolik76 Hocam. Asla küstahlık olarak algılamayacağımı bilmenizi isterim. Burada bir konuyu tartışıyoruz. Bir saygısızlık söz konusu olduğunu düşünmüyorum.
Hiçbir kaynak bu konuya açıklık getirmiyor. Özel isimlerin "özelliğinden" yol çıkarak bu düşünceye ulaşaılabilir.
Sayın Fuzuliye Hocam "Ay-dın-'ı diye bir hecelemeyi hiç bir yerde bulamazsın. Doğrusu Ay-dı-n'ı dır." görüşünüze katılıyorum. Ancak siz daha önceki yazılarınız sanki özel ismi ayırırken eklerlere özel isimleri bir bütün halinde alınacakmış gibi yazmışsınız. Keşke bu örneği daha önce verseydiniz.
Yalnız şunu belirtmeden geçmeyeceğim. Öğrenciler ilköğretimden geldiklerinde birleşik sözcüklerin hecemesini bilmiyorlar. Hecelerken birleşiği oluşturan sözcükleri ayrı ayrı ele alıyorlar. Lisede edebiyat dersinde öğrenci hecelemeyi öğreniyor. Ben bizzat dersi bölüp anlattım.

fuzuliye

  • Ziyaretçi
Ynt: özel adları satır sonunda hecelere ayırma
« Yanıtla #28 : Mayıs 02, 2008, 06:18:14 ÖS »
Ben örneği verdim vermesine de sen özellll isimlere takıldın kaldın. Kaynaklar da çok açık heceleme konusunda.