Gönderen Konu: KİŞİSEL HAYATI KONU ALAN EDEBİ METİN TÜRLERİ  (Okunma sayısı 14868 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı Edebiyat Öğretmeni

  • Site Yöneticisi
  • VIP Üye
  • *****
  • İleti: 5315
  • Cinsiyet: Bayan
  • Calimero
    • Profili Görüntüle
KİŞİSEL HAYATI KONU ALAN EDEBİ METİN TÜRLERİ
« : Eylül 25, 2008, 07:30:37 ÖS »

ANI (HATIRAT)
1.   Bir yazarın başından geçen, tanık olduğu olay ve olguları bilgilerine, gözlemlerini dayanarak anlattığı yazı türüne denir.
2.   Tamamen gerçeğe dayandığından belge niteliği taşır.
3.   Olaylar ana hatlarıyla anlatılır.
4.   İçten, sade ve yalın bir anlatıma sahiptir. Anlatım birinci kişi ağzında yapılır.
5.   Yazan kişinin yaşadığı dönem hakkında bilgi vermesi açısından önemledir.
6.   Tarih ve sosyal eserlere kaynaklık eder.
7.   Yaşanmışı konu alır.
8.   Gelecek kuşaklara ders vermek, tarih ve kamuoyu karşısında hesaplaşmak amacı vardır.
Günlükten ayrılan yönü: Günlük günü gününe yazılır. Anı geçmişi dönüktür.
   Günlüklerde öznellik ağır basar. Anının öznel yanı varsa da bu öznelliği, tarihsel gerçekleri bozmayacak bir nesnellik içinde, toplumsal bir yaklaşımla ele verir.
Öz yaşam öyküsü ile karışlaştırması: Her ikisi de geçmişe yöneliktir. Fakat öz yaşam öyküsü yazarının çıkış noktası tümüyle kendi yaşamıdır. Anı yazarı kendi yaşamına yönelse de anıların yer aldığı tarihsel kesite daha geniş bakar. Kendi belleğiyle yetinmez; kimi belgelerden ve görgü tanıklarından da yararlanır.
Gezi yazısıyla karışlaştırması: Gezi yazarı, sonradan kaleme aldığı gezme sürecini yazarken anılarına döner. Fakat dikkati daha çok gezdiği çevreye yöneliktir.

GEZİ YAZISI (SEYAHAT)
1.   Yurt içinde ve dışında yapılan gezilerde görülenlerin anlatıldığı yazı türüne denir.
2.   Gezilip görülen yerlere ilişkin bilgi vermek, o yerlerin güzelliklerini ve görülmeye değer yanlarını göstermek amacı taşır.
3.   Gezi yazarı; gerçeklere sadık kalmalı ve kendi beğeni ile önerilerini yazmalıdır.
4.   Gezilen yerlerin akılda kalıcı, ilgi çekici tarafları anlatılmalıdır. Gezi yazılırında üslûp ilgi çekici olmalıdır. Gezilen yerler ilgi çekici tarzda, okuyan kişinin gezip görme özlemini karşılayacak şekilde, sıradan şeyler değil ilgi çekici şeyler anlatılmalıdır. Yoksa gezi yazıları okunmaz.
5.   4. maddeye bağlı olarak; gezi yazılarında gözlem çok önemledir. Çünkü yazarın, ilginç olanları seçebilmesi, güçlü bir gözlem yapmasını gerektirir.
6.   Görülenlerin yanında duyulanlara da yer verilir.
7.   Dili akıcı ve sade olmalıdır.
8.   Sürükleyici bir anlatımı olmalıdır.
9.   Edebiyatımızdaki en önemli gezi yazısı Evliya Çelebi’nin “Seyahatname” adlı eseridir.

BİYOGRAFİ (YAŞAM ÖYKÜSÜ)
1.   Tanınmış kişilerin yaşamlarını anlatan yazılılardır.
2.   Açık, sade bir dille, anlatılan kişinin çevresi, devri dikkate alınarak yazılır.
3.   Belge niteliği taşır.
4.   Okuyucuların ilgisini çekebilecek kişilerin biyografisi yazılmalıdır. Sıradan kişilerin değil.
5.   Biyografi yazmadan önce biyografisi yazılacak kişinin hakkında ön çalışma (günlük, aile, çevresindekiler, gazete, dergi) yapılmalıdır.
6.   Kişinin kendi yaşamını yine kendisinin kaleme aldığı metinlere otobiyografi; biyografinin bir kitap hacminde olan ayrıntılı şekline monografi denir.
7.   Klasik Türk edebiyatında (divan edebiyatı) tezkire adıyla geçer. İlk tezkire’yi Ali Şir Nevai (Mecalisün Nefais) yazmıştır.

MEKTUP
1.   Bir haberi, dileği veya duyguyu birine iletmek amacıyla yazılmış yazılara denir.
2.   Kişini iç dünyasını yansıtır, düşüncelerin paylaşımı söz konusudur.
3.   Üçe ayrılır:
Özel mektuplar: İnsanların duygu ve düşüncelerini paylaşmak amacıyla birbirlerine gönderdikleri mektuplardır. Konuları çeşitlidir. İçten bir anlatımı vardır. Yaşamın her yönüyle ilgilidir. Güncellik söz konusudur. Bu tür mektubu yazanlar herhangi bir kuralın bakısını duymadıklarından rahat bir anlatım seçerler. Sanatçıların, devlet adamlarının, düşünürlerin özel mektupları da yayınlandığında bizler için önemli belgeler olabilir.
Edebî mektuplar: Genellikle edebiyatçıların birbirlerine ya da tanıdıklarına yazdıkları edebî değer taşıyan mektuplardır. Edebî mektuplarda anlatım güzelliği, düzgün cümle kullanımı önemlidir. Görüşlerin belirtilmesinde içtenlik vardır. Fakat özel mektuplardaki sınırsız, serbest, doğal bir içtenlik değildir. Yansıtılan edebî bir içtenliktir. Hepsi birer belge niteliğindedir.
İş mektupları: İş ve ticaret alanında yazılan mektuplardır. İçtenlik yoktur. İstenilen, açıkça ve anlaşılır bir biçimde belirtilir. Kendine özgü bir biçimi vardır.

Mektup yazımındaki önemli noktalar:
•   Mektup kağıdı temiz, beyaz ve çizgisiz bir kağıt olmalıdır. Değişik renkli kağıtlara yazmaktan sakınmak gerekir.
•   Mektup kağıdının sağ üst kısmına yazıldığı yer ve yanına da tarih konulmalıdır.
•   Mektup, yazıldığı kişiye uygun bir hitapla başlamalı ve hitaptan sonra (,) konulmalıdır.
•   Mektup, kağıdın bir yüzüne yazılmalıdır.
•   Mektuplarda karalamalar yapılmamalı, yazım kurallarına uyulmalıdır.
•   Mektuplar mürekkepli kalemle yazılmalıdır.
•   Selam ve saygı sözleri sonuç bölümüne bırakılmalı selam, saygı ve teşekkürlerde aşırılığa kaçılmamalıdır.
•   Mektup bitince sağ alt köşesi imzalanmalıdır.

Mektup planı:

                                                                          Tarih
   Hitap,
      …………………………….…………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………….. (giriş)
…………………………….
   ………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………….. (gelişme)
…………………………………………………………………………………………………
……………………………………………….
   ………………………………………………………………………………………..
……………………..                                                                (sonuç)

                         İmza
                                                                 Adı Soyadı


Girişte, mektubun yazılma nedeni açıklanır.
Gelişmede, duygu ve düşünceler açıklanır.
Sonuçta, iyi dikleler dilenir.